วิทยานิพนธ์

                ปทานุกรมฉบับหลวง (สถาบันภาษาศาสตร์ มปพ :381) ได้นิยามไว้ว่า

                “วิทยานิพนธ์ หมายถึงการวิจัยและเสนอผลการวิจัยออกมาในรูปของเอกสารเพื่อเป็นส่วนหนึ่ง และทำให้มีสิทธิ์สมบูรณ์ตามข้อบังคับในระดับปริญญาเอก หรือการเขียนรายงานผลการศึกษาค้นคว้า การสำรวจวิจัยในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการศึกษาเพื่อรับปริญญา  โดยปกติตั้งแต่ระดับปริญญาโทขึ้นไป”

                นอกจากนี้ยังมีการให้ความหมาย “วิทยานิพนธ์” ของสภาบัณฑิตวิทยาลัยของสหรัฐอเมริกา(The Council of Graduate School, 1990:21) ในระดับปริญญาเอก หรือดุษฎีบัณฑิต ความว่า “วิทยานิพนธ์ สามารถเสริมวัตถุประสงค์ที่สำคัญ 2 ประการคือ ประการแรก เป็นการฝึกประสบการณ์ทางด้านวิชาชีพอย่างเข้มข้น นักศึกษาที่สามารถทำวิทยานิพนธ์ได้สำเร็จนั้น แสดงว่าเป็นผู้ที่สามารถแยกแยะปัญหาในระดับสูงได้เป็นอย่างดี และสามารถสรุปประเด็นปัญหาได้อย่างเป็นอิสระ และด้วยความสามารถทางวิชาชีพอย่างสูง และประการที่สอง ผลที่ได้จากวิทยานิพนธ์จะนำไปสู่ความรู้ใหม่ในแขนงวิชานั้น”

                ฮูเซนและโปสเติลเวต (Husen and Postlethwaite,1985 :1430) ได้ให้ความเห็นว่า

                “…วิทยานิพนธ์นั้นอาจจะให้คำนิยามอย่างกว้างๆว่า หมายถึงผลงานชิ้นสำคัญของการวิจัยที่สะท้อนให้เห็นความคิดในเชิงวิชาการ (scholar thinking) ผลงานจะเป็นผลของการดำเนินการเชิงวิทยาศาสตร์ โดยอาศัยวิธีอุปนัย (inductive) หรือนิรนัย (deductive) หรือโดยวิธีการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลในทุกกรณี วิทยานิพนธ์จะประกอบด้วยการสังเคราะห์ (synthesis)  ความรู้ปัจจุบัน และส่งผลสำคัญต่อการเกิดแนวคิดใหม่ๆ (new ideas) โดยทั่วไปวิทยานิพนธ์จะ เป็นผลงานวิชาการของคนใดคนหนึ่ง และมักจะนำเสนอรูปแบบของการรายงานเป็นเล่ม…”

                จากความหมายของวิทยานิพนธ์ดังกล่าวข้างต้นสามารถสรุปแก่นสาระสำคัญได้ดังนี้

                1.1  วิทยานิพนธ์เป็นผลงานการวิจัยเฉพาะบุคคลเพื่อขอรับปริญญาโท หรือปริญญาเอก
วิทยานิพนธ์เป็นเครื่องมือสร้างองค์ความรู้ใหม่ และช่วยฝึกฝนสร้างความเชี่ยว  ชาญเฉพาะด้านในแขนงวิชาใดวิชาหนึ่งโดยการวิจัยเชิงวิทยาศาสตร์ วิทยานิพนธ์ช่วยสร้างและพัฒนาความสามารถเชิงวิชาการ และวิชาชีพของผู้ทำวิทยานิพนธ์ หรือผู้วิจัย มีข้อสังเกตของการใช้คำเรียกในภาษาไทย สามารถใช้คำว่า “วิทยานิพนธ์ หรือ ปริญญานิพนธ์”ทั้งระดับปริญญาโทและปริญญาเอก โดยทั่วไปมักนิยมใช้ “วิทยานิพนธ์” แต่สำหรับต่างประเทศนั้น มีความแตกต่างของคำเรียกวิทยานิพนธ์กล่าวคือ ในระดับปริญญาโทเรียกว่า “Thesis” และในระดับปริญญาเอกเรียกว่า “Dissertation” 

                2.  ความสำคัญของวิทยานิพนธ์

                ด้วยความหมายของวิทยานิพนธ์ได้สะท้อนให้เห็นความสำคัญของวิทยานิพนธ์ 3 ประการหลักได้แก่ ประการแรก มีความสำคัญต่อการศึกษาตามโครงสร้างหลักสูตร ประการที่สอง มีความสำคัญต่อการสร้างองค์ความรู้ทางวิชาการและวิชาชีพ และประการสุดท้าย มีความสำคัญในฐานะเป็นเอกสารแสดงความสามารถของผู้ทำวิทยานิพนธ์ ดังนี้

                2.1  ความสำคัญต่อการศึกษาตามโครงสร้างหลักสูตร วิทยานิพนธ์ถือเป็นส่วนประกอบสำคัญของการศึกษาในสถาบันการศึกษา โดยเฉพาะในระดับบัณฑิตศึกษาตามแผน ก.โดยถือเป็นวิชาบังคับของโครงสร้างหลักสูตรที่นักศึกษาทุกคนจะต้องทำวิทยานิพนธ์ก่อนสำเร็จการศึกษา ในกรณีของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช กำหนดให้ชุดวิทยานิพนธ์มีค่าเทียบเท่า 15 หน่วยกิต

                2.2  ความสำคัญต่อการสร้างองค์ความรู้ทางวิชาการและวิชาชีพ  วิทยานิพนธ์เป็นผลงานการศึกษาค้นคว้าของนักศึกษาในประเด็นปัญหาต่าง ๆ ทั้งปัญหาเชิงวิชาการ หรือเชิงวิชาชีพล้วนเป็นประโยชน์และมีคุณค่าทั้งต่อวงวิชาการและวิชาชีพ ทำให้เกิดข้อค้นพบใหม่ ๆ และการพัฒนาวิชาการ และวิชาชีพ ดังนี้    (ปรีชา คัมภีรปกรณ์ 2545 : 10)

                       2.2.1  การสร้างองค์ความรู้ใหม่ในวิชาการแขนงนั้น ถ้าหากวิทยานิพนธ์ที่ทำนั้นเป็นการเสาะแสวงหา ค้นคว้าทดลอง เพื่อกำหนดความรู้ใหม่ ผลที่ได้จะทำให้เกิดองค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์แก่แขนงวิชานั้น ๆ

                       2.2.2  การพิสูจน์และยืนยันทฤษฎี หรือแนวคิดในแขนงวิชานั้น วิทยานิพนธ์หลายเรื่องที่จัดทำขึ้นเพื่อเป็นการพิสูจน์ หรือยืนยันทฤษฎี  แนวคิดในแขนงวิชานั้น ๆ

                2.3  ความสำคัญในฐานะเป็นเอกสารแสดงความสามารถของผู้ทำวิทยานิพนธ์ ผลงานวิทยานิพนธ์จะเป็นหลักฐานที่แสดงถึงความสามารถในการค้นคว้า วิเคราะห์ สังเคราะห์ในเชิงวิชาการ และวิชาชีพของผู้เสนอวิทยานิพนธ์ กล่าวคือ หากผู้เสนอวิทยานิพนธ์เป็นผู้มีความรู้ ความสามารถในเชิงวิชาการและวิชาชีพในประเด็นหรือขอบข่ายเนื้อหาที่ศึกษา ผลงานวิทยานิพนธ์ก็จะเป็นที่สนใจของผู้แสวงหาความรู้ทั่วไป ทำให้ผู้อ่านวิทยานิพนธ์มีความรู้ความเข้าใจในแขนงวิชานั้น ๆ มากขึ้น และนำผลการศึกษาไปใช้ประโยชน์ได้ นอกจากนั้นยังแสดงถึงความวิริยะอุตสาหะ ความใฝ่รู้